Hàng hoàn nhập lại kho: ảnh hưởng tới giá vốn và lãi
Hàng hoàn nhập kho thì giá vốn, tồn kho và lãi thay đổi thế nào? Ba tình huống hàng hoàn, cách tính giá vốn hàng bán bị trả lại và ví dụ số cho shop online.
Tác giả Nhóm DataxLand· · 7 phút đọc
Một đơn hoàn về kho không phải lúc nào cũng là "mất trắng". Nếu chai tinh dầu còn nguyên seal, nó quay lại kệ và được bán cho người khác. Nếu hộp nến bị móp, nó thành hàng lỗi. Nếu đơn chưa từng tới tay người mua (giao không thành công), hàng quay về gần như nguyên trạng. Ba tình huống đó ảnh hưởng tới giá vốn, tồn kho và lãi theo ba cách khác nhau — và cách tính sai thường làm lãi tháng này đẹp hơn thật, còn lãi tháng sau xấu đi không rõ lý do.
Bài này đi qua ba tình huống hàng hoàn, ví dụ số cho từng tình huống, ảnh hưởng tới giá vốn bình quân khi hàng hoàn nhập kho, và cách chọn quy ước tính lãi cho shop online. Bài là hướng dẫn quản trị; bút toán cụ thể theo chế độ kế toán của doanh nghiệp bạn nên làm cùng kế toán.
Lưu ý về chế độ kế toán: từ ngày 01/01/2026, chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (ban hành 27/10/2025) thay Thông tư 200/2014/TT-BTC, theo báo Đại biểu Nhân dân, 11/12/2025 (đọc ngày 16/11/2026). Tài khoản và bút toán cho hàng bán bị trả lại theo văn bản doanh nghiệp đang áp dụng; hỏi kế toán trước khi đổi cách hạch toán.
Ba tình huống của một đơn hoàn
| Tình huống | Hàng quay về | Bán lại được | Tiền đã thu |
|---|---|---|---|
| A. Giao không thành công (người mua không nhận) | Nguyên trạng | Thường có | Thường chưa thu (đơn COD) hoặc hoàn lại |
| B. Trả hàng sau khi nhận, hàng còn tốt | Đã mở hoặc còn nguyên | Có, đôi khi phải giảm giá | Hoàn tiền cho người mua |
| C. Trả hàng hỏng, sai, thiếu | Hỏng hoặc không về | Không | Hoàn tiền cho người mua |
Mỗi tình huống có chung hai khoản mất chắc chắn: phí vận chuyển chiều hoàn (nếu shop chịu) và phí đóng gói, xử lý. Khác nhau ở chỗ giá vốn có quay lại không.
Ví dụ số: một đơn 300.000 ₫
Ví dụ minh họa, giả định: giá bán sau giảm giá 300.000 ₫, giá vốn 150.000 ₫, phí sàn và thanh toán 45.000 ₫ (giả định sàn hoàn lại phí khi đơn hoàn — kiểm chính sách của sàn bạn bán), vận chuyển chiều đi shop chịu 10.000 ₫, chiều về 20.000 ₫, đóng gói và xử lý 5.000 ₫.
| Khoản | Đơn giao thành công | A hoặc B: hoàn, nhập lại kho | C: hoàn, hàng hỏng |
|---|---|---|---|
| Doanh thu thuần | 300.000 ₫ | 0 ₫ | 0 ₫ |
| Giá vốn | −150.000 ₫ | 0 ₫ (hàng về kho) | −150.000 ₫ |
| Phí sàn, thanh toán | −45.000 ₫ | 0 ₫ (giả định được hoàn) | 0 ₫ (giả định được hoàn) |
| Vận chuyển hai chiều | −10.000 ₫ | −30.000 ₫ | −30.000 ₫ |
| Đóng gói, xử lý | −5.000 ₫ | −5.000 ₫ | −5.000 ₫ |
| Biên đóng góp | 90.000 ₫ | −35.000 ₫ | −185.000 ₫ |
Chênh lệch giữa B và C là đúng giá vốn: 150.000 ₫. Nếu shop luôn coi hàng hoàn là hỏng (tình huống C) trong khi phần lớn hàng hoàn thực ra bán lại được, lãi bị ghi thấp ở tháng bán; khi hàng hoàn được bán lại, nó lại xuất kho mà không có giá vốn đi kèm (vì đã ghi mất trước đó) — lãi tháng sau bị ghi cao. Ngược lại, nếu coi mọi hàng hoàn là nhập lại kho trong khi nhiều món đã hỏng, tồn kho trên sổ lớn hơn tồn kho thật, và tới lúc kiểm kê mới lộ ra một khoản lỗ dồn.
Để thấy một đơn hoàn "xóa" bao nhiêu đơn lãi: với giả định trên, một đơn hoàn tình huống C cần khoảng 185.000 ÷ 90.000 ≈ 2,1 đơn thành công để bù; tình huống B chỉ cần khoảng 0,4 đơn. Phân tích đầy đủ theo tỷ lệ hoàn ở bài Tỷ lệ hoàn hàng và cái giá thật.
Hàng hoàn nhập kho ảnh hưởng giá vốn bình quân thế nào
Nếu shop tính giá vốn theo phương pháp bình quân, hàng hoàn nhập lại kho cần một giá. Hai cách thường gặp:
- Nhập lại theo giá vốn đã xuất cho đơn đó. Đúng bản chất nhất: món hàng quay về với đúng giá trị nó đã mang khi đi.
- Nhập lại theo giá vốn bình quân hiện tại. Đơn giản hơn khi không truy được giá lúc xuất, nhưng lệch khi giá nhập đã thay đổi.
Ví dụ minh họa: kho đang có 100 sản phẩm với giá bình quân 160.000 ₫ (sau khi nhập lô mới đắt hơn). Một sản phẩm bán từ trước, giá vốn lúc xuất 150.000 ₫, hoàn về.
Cách 1: (100 × 160.000 + 1 × 150.000) ÷ 101 = 159.901 ₫ / sản phẩm
Cách 2: (100 × 160.000 + 1 × 160.000) ÷ 101 = 160.000 ₫ / sản phẩmVới một món, chênh lệch không đáng kể. Với mùa sale có hàng trăm đơn hoàn và giá nhập vừa tăng, chênh lệch cộng lại thành một khoản đáng kể, và quan trọng hơn: cách 2 làm giá trị kho tăng thêm 10.000 ₫ cho mỗi món hoàn mà không có tiền nào chi ra. Cách tính giá vốn nói chung (bình quân, nhập trước xuất trước, theo lô) xem bài Giá vốn hàng bán cho shop online.
Quy trình xử lý hàng hoàn để số không lệch
- Phân loại khi nhận hàng hoàn: còn bán được, cần giảm giá, hỏng. Ghi kết quả theo mã đơn và SKU, không chỉ đếm số lượng.
- Nhập lại kho chỉ phần bán được, theo giá vốn đã xuất cho đơn đó nếu truy được.
- Ghi phần hỏng thành chi phí của kỳ nhận hàng hoàn, kèm lý do (vỡ, sai mẫu, thiếu phụ kiện).
- Ghi phí vận chuyển chiều hoàn riêng, không gộp vào tiền hoàn cho người mua, để biết chi phí hoàn thật.
- Đối chiếu với đối soát của sàn: phí nào sàn hoàn lại, phí nào không, tiền hoàn cho người mua bao nhiêu.
- Kiểm kê định kỳ khu hàng hoàn: hàng "chờ phân loại" để lâu là nơi tồn kho trên sổ và thực tế bắt đầu lệch nhau.
Chọn quy ước cho báo cáo lãi lỗ
Báo cáo quản trị không cần chờ từng món hàng hoàn được phân loại. Hai quy ước phổ biến:
- Thận trọng: coi giá vốn của dòng hoàn là đã mất. Lãi không bao giờ bị thổi lên vì hàng hoàn; phần hàng bán lại được sau này là "lãi bất ngờ". Hợp với shop có tỷ lệ hàng hoàn bán lại thấp, hoặc chưa ghi được kết quả phân loại.
- Theo thực tế phân loại: hoàn giá vốn cho phần nhập lại kho. Sát thực tế hơn, nhưng cần dữ liệu phân loại theo SKU đáng tin.
Điều quan trọng là ghi rõ quy ước đang dùng và giữ nguyên giữa các kỳ, để so sánh tháng này với tháng trước có nghĩa.
DataxLand làm việc này thế nào
Trong chỉ số chuẩn của DataxLand, tiền hoàn chỉ trừ một lần ở doanh thu thuần, phí vận chuyển chiều hoàn là chỉ số phí hoàn riêng, và giá vốn của dòng bị hoàn được giữ nguyên — tức quy ước thận trọng ở trên (định nghĩa có phiên bản, xem sổ tay chỉ số). Giá vốn lấy theo ngày bán từ bảng giá vốn có ngày hiệu lực. Trên dữ liệu mẫu (shop nến thơm giả lập, 01/08–29/10/2026), phí hoàn là 3.119.000 ₫ và tỷ lệ hoàn chênh lệch lớn giữa kênh: TikTok Shop 12,41%, Shopee 2,69%.
Nếu shop ghi được kết quả phân loại hàng hoàn trong dữ liệu (ví dụ cột "đã nhập lại kho" theo dòng đơn), bạn định nghĩa thêm một chỉ số của workspace cho biên đóng góp theo quy ước thực tế, kiểm số rồi kích hoạt, đặt cạnh chỉ số chuẩn. Theo dõi tỷ lệ hoàn theo kênh ở trang kiểm soát hoàn hàng và đặt cảnh báo khi tỷ lệ hoàn vượt ngưỡng. Hỏi Si "tỷ lệ hoàn và phí hoàn theo kênh 30 ngày qua" để có số kèm nguồn mà không phải mở từng sàn.
Câu hỏi thường gặp
Hàng hoàn nhập kho có phải ghi giảm doanh thu không?
Có. Tiền hoàn cho người mua làm giảm doanh thu của đơn đó. Giá vốn là chuyện riêng: phần hàng nhập lại kho được ghi tăng tồn kho, phần hỏng thành chi phí. Cách hạch toán cụ thể theo chế độ kế toán doanh nghiệp đang áp dụng.
Đơn giao không thành công có tính là hoàn không?
Về vận hành, đó là hàng quay về kho và thường bán lại được. Về số liệu, nên tách khỏi "trả hàng sau khi nhận" vì nguyên nhân và cách giảm khác nhau: giao không thành công liên quan tới xác nhận đơn và COD, trả hàng liên quan tới sản phẩm và mô tả.
Sàn có hoàn lại phí khi đơn bị hoàn không?
Tùy sàn, loại phí và tình huống hoàn. Kiểm trong đối soát và chính sách hiện hành trên Kênh Người Bán của shop, vì quy định thay đổi theo thời gian.
Hàng hoàn để lâu chưa phân loại thì báo cáo xử lý sao?
Theo quy ước thận trọng, chưa hoàn giá vốn cho tới khi hàng được phân loại và nhập lại kho. Đặt hạn xử lý hàng hoàn (ví dụ trong tuần) để khoản chờ không dồn lại.
Đọc tiếp: Tỷ lệ hoàn hàng và cái giá thật · Giá vốn hàng bán cho shop online · Lãi lỗ bán lẻ