Bỏ qua tới nội dung

Lãi theo kênh bán: nên bỏ kênh nào? Khung quyết định

Nên bán kênh nào, bỏ kênh nào? Khung bốn câu hỏi đọc lãi theo kênh bán: biên đóng góp, quảng cáo, chi phí chung và tác động chéo, kèm ví dụ số.

Tác giả Nhóm DataxLand· · 8 phút đọc

Khi một kênh bán lỗ, phản xạ đầu tiên thường là "tắt nó đi". Nhưng tắt một kênh là quyết định khó đảo ngược: mất lịch sử đánh giá, mất thứ hạng tìm kiếm trên sàn, mất người theo dõi. Ngược lại, giữ một kênh lỗ chỉ vì "kênh nào cũng phải có mặt" thì mỗi tháng shop lại trả tiền cho một thói quen.

Bài này đưa ra một khung bốn câu hỏi để đọc lãi theo kênh bán trước khi quyết định: kênh lỗ ở tầng nào, phần lỗ đó có sửa được không, bỏ kênh thì chi phí nào thật sự biến mất, và kênh đó có đang nuôi kênh khác không. Kết quả thường không phải "giữ" hay "bỏ", mà là một trong năm hướng xử lý cụ thể.

Ví dụ số trong bài lấy từ dữ liệu mẫu của DataxLand: một shop nến thơm và tinh dầu giả lập, bán trên Shopee, TikTok Shop và website từ 01/08 tới 29/10/2026. Đây không phải số của khách hàng thật. Các kịch bản ở mục 4 là ví dụ minh họa với giả định ghi rõ.

Bước 0: đặt mọi kênh lên cùng một công thức

So kênh chỉ có nghĩa khi mọi kênh được tính cùng một cách. Doanh thu trên trang quản lý của từng sàn không so được với nhau: sàn này báo GMV, sàn kia báo doanh thu sau voucher, website báo doanh thu đơn đặt (kể cả đơn chưa thanh toán). Dùng chung chuỗi:

Doanh thu thuần = doanh thu sau giảm giá và voucher − tiền hoàn
Biên đóng góp   = doanh thu thuần − giá vốn − phí sàn − phí thanh toán − vận chuyển shop chịu − phí hoàn
Lãi sau phí     = biên đóng góp − quảng cáo của kênh

Trên dữ liệu mẫu, ba kênh trông như sau:

KênhDoanh thu thuầnBiên đóng góp% biênQuảng cáoQuảng cáo / doanh thuLãi sau phí
Shopee397.961.000 ₫128.090.600 ₫32,2%38.163.000 ₫9,6%89.927.600 ₫
TikTok Shop228.021.000 ₫42.093.900 ₫18,5%55.896.000 ₫24,5%−13.802.100 ₫
Website129.572.000 ₫54.186.700 ₫41,8%41.011.000 ₫31,7%13.175.700 ₫

TikTok Shop là kênh lỗ. Nhưng "lỗ" ở đây cần đọc kỹ trước khi hành động.

Câu hỏi 1: kênh lỗ ở tầng nào?

Có hai kiểu lỗ rất khác nhau:

  • Lỗ trước quảng cáo (biên đóng góp âm): mỗi đơn bán ra đã làm shop nghèo đi, kể cả khi không tốn đồng quảng cáo nào. Nguyên nhân nằm ở cấu trúc: giá bán quá thấp so với phí sàn, tỷ lệ hoàn quá cao, hoặc giá vốn đắt. Bán thêm chỉ lỗ thêm.
  • Lỗ sau quảng cáo (biên đóng góp dương, lãi sau phí âm): mỗi đơn vẫn để lại tiền, nhưng shop đang mua đơn quá đắt. Đây là bài toán hiệu quả quảng cáo, không phải bài toán kênh.

TikTok Shop trong dữ liệu mẫu thuộc kiểu thứ hai: biên đóng góp dương 42,1 triệu ₫, chỉ âm sau khi trừ 55,9 triệu ₫ quảng cáo. Nếu tắt kênh, shop mất 42,1 triệu ₫ biên đóng góp và tiết kiệm 55,9 triệu ₫ quảng cáo — tức "lãi" thêm đúng 13,8 triệu ₫, không hơn. Nhưng nếu giữ kênh và chi quảng cáo hợp lý hơn, phần lớn 42,1 triệu ₫ kia vẫn ở lại.

Một phép kiểm nhanh là ROAS hòa vốn của kênh:

ROAS hòa vốn  = 1 ÷ (% biên đóng góp)        = 1 ÷ 18,46%  ≈ 5,42
ROAS hiện tại = doanh thu thuần ÷ quảng cáo  = 228.021.000 ÷ 55.896.000 ≈ 4,08

Mỗi đồng quảng cáo trên TikTok Shop đang mang về khoảng 4,08 đồng doanh thu thuần, trong khi cần 5,42 đồng mới hòa. Chi tiết cách tính xem bài ROAS bao nhiêu là có lãi.

Câu hỏi 2: phần lỗ có sửa được không?

Tách lý do biên của kênh thấp hơn kênh khác. Với TikTok Shop trong dữ liệu mẫu, khác biệt lớn nhất là tỷ lệ hoàn 12,41%, gấp hơn bốn lần Shopee (2,69%). Mỗi đơn hoàn mất tiền hoàn, mất phí vận chuyển chiều về, và thường mất luôn giá vốn nếu hàng không bán lại được (xem Tỷ lệ hoàn hàng và cái giá thật).

Danh sách đòn bẩy thường gặp, theo thứ tự dễ làm:

  1. Giảm quảng cáo ở phần kém hiệu quả nhất (chiến dịch, nhóm sản phẩm có ROAS thấp nhất), giữ phần trên ngưỡng hòa vốn.
  2. Rút các SKU lỗ trước quảng cáo khỏi kênh — thường là SKU giá thấp bị phí cố định mỗi đơn và phí chương trình ăn hết biên.
  3. Giảm hoàn: mô tả sản phẩm, ảnh thật, đóng gói chống vỡ, xác nhận đơn trước khi giao với đơn giá trị cao.
  4. Đổi giá riêng cho kênh nếu phí kênh cao hơn hẳn kênh khác.
  5. Rút khỏi chương trình voucher/freeship có phí với những SKU không đủ biên.

Nếu sau khi đi hết danh sách mà biên đóng góp vẫn âm, lúc đó mới là tín hiệu thật để cân nhắc rời kênh.

Câu hỏi 3: bỏ kênh thì chi phí nào thật sự biến mất?

Đây là bẫy hay gặp nhất khi đọc báo cáo lãi lỗ có phân bổ chi phí chung. Nếu kế toán chia lương kho, tiền thuê mặt bằng, phần mềm cho từng kênh theo doanh thu, một kênh nhỏ có thể "lỗ" trên giấy. Nhưng tắt kênh đó, lương kho và tiền thuê vẫn còn nguyên — chúng chỉ dồn sang các kênh còn lại.

Phân loại chi phí của kênh thành ba nhóm trước khi quyết định:

Nhóm chi phíVí dụBỏ kênh thì
Biến đổi theo đơnGiá vốn, phí sàn, phí thanh toán, vận chuyển, phí hoànMất cùng doanh thu
Riêng của kênhQuảng cáo kênh, người livestream riêng, phí gói dịch vụ của sànTiết kiệm được
Chung, chia theo tỷ lệLương kho, mặt bằng, phần mềm, quản lýVẫn còn, dồn sang kênh khác

Câu hỏi đúng là: biên đóng góp của kênh trừ chi phí riêng của kênh còn dương không? Nếu dương, kênh đang góp tiền trả chi phí chung, và bỏ nó làm cả công ty nghèo đi — dù báo cáo phân bổ ghi "lỗ".

Câu hỏi 4: kênh này có đang nuôi kênh khác không?

Một số kênh tạo nhu cầu mà đơn lại chốt ở nơi khác. Ví dụ quen thuộc: người xem video trên TikTok rồi lên Shopee tìm tên shop để mua vì quen ví điện tử ở đó; hoặc khách mua lần đầu trên sàn rồi quay lại website. Báo cáo theo kênh không thấy được dòng chảy này.

Không có công thức chắc chắn cho tác động chéo, nhưng có cách thử: giảm hẳn quảng cáo của kênh trong 2–4 tuần (không tắt gian hàng), rồi so số đơn và doanh thu thuần của các kênh còn lại với cùng kỳ trước đó. Nếu Shopee không đổi khi TikTok giảm, tác động chéo nhỏ. Nếu Shopee giảm theo, kênh TikTok đáng giá hơn con số lãi riêng của nó. Ghi lại thời điểm thử và giữ các yếu tố khác (giá, chương trình sàn) càng ổn định càng tốt.

Năm hướng xử lý, kèm kịch bản minh họa

Áp vào TikTok Shop của dữ liệu mẫu, với giả định minh họa: cắt 40% quảng cáo làm doanh thu thuần kênh giảm 25%; giảm hoàn nâng biên đóng góp từ 18,46% lên 24%. Các tỷ lệ này là giả định để minh họa cách tính, không phải dự báo.

Kịch bảnDoanh thu thuầnBiên đóng gópQuảng cáoLãi sau phí
Giữ nguyên228.021.000 ₫42.093.900 ₫55.896.000 ₫−13.802.100 ₫
Bỏ kênh0 ₫0 ₫0 ₫0 ₫ (chi phí chung vẫn còn)
Cắt 40% quảng cáo171.015.750 ₫31.570.425 ₫33.537.600 ₫−1.967.175 ₫
Cắt quảng cáo + giảm hoàn171.015.750 ₫41.043.780 ₫33.537.600 ₫7.506.180 ₫

Bỏ kênh đưa lãi của kênh về 0. Sửa quảng cáo và hoàn hàng đưa nó lên dương, giữ lại khách và lịch sử gian hàng. Tóm lại năm hướng:

  1. Giữ và đầu tư thêm: biên đóng góp cao, ROAS trên hòa vốn — kênh như Shopee trong ví dụ.
  2. Giữ, sửa quảng cáo: biên dương, lãi sau quảng cáo âm — TikTok Shop trong ví dụ.
  3. Giữ, thu hẹp danh mục: một vài SKU lỗ trước quảng cáo kéo cả kênh xuống.
  4. Giữ ở mức duy trì: biên mỏng nhưng dương, kênh có vai trò tạo nhu cầu; chi quảng cáo tối thiểu.
  5. Rời kênh: biên đóng góp trừ chi phí riêng của kênh vẫn âm sau khi đã thử các đòn bẩy, và không thấy tác động chéo.

DataxLand làm việc này thế nào

DataxLand tính doanh thu thuần, biên đóng góp, quảng cáo và lãi sau phí cho mọi kênh bằng cùng một định nghĩa có phiên bản (xem sổ tay chỉ số). Trang lãi lỗ cho bán lẻ và hàng tiêu dùng đặt các kênh cạnh nhau; bấm Vì sao? trên ô lãi sau phí để trình giải thích chỉ ra kênh và sản phẩm kéo con số xuống nhiều nhất. Quảng cáo từ TikTok Ads ghép với TikTok Shop được tính về đúng kênh bán.

Bạn cũng có thể hỏi Si: "Kênh nào lỗ sau quảng cáo quý này, và lỗ trước hay sau quảng cáo?" — câu trả lời có phần Nguồn ghi chỉ số, phiên bản và ngày dữ liệu đến.

Câu hỏi thường gặp

Kênh lỗ thì có nên tắt ngay không?

Chưa nên. Xem trước kênh lỗ ở tầng nào. Nếu biên đóng góp dương, vấn đề là quảng cáo và sửa được mà không mất kênh. Chỉ khi biên đóng góp trừ chi phí riêng của kênh vẫn âm sau khi đã thử các đòn bẩy, rời kênh mới là lựa chọn hợp lý.

Có nên chia chi phí chung cho từng kênh không?

Chia để biết mỗi kênh "gánh" bao nhiêu thì được, nhưng đừng dùng con số sau phân bổ để quyết định bỏ kênh. Quyết định dựa trên biên đóng góp trừ chi phí riêng của kênh, vì chi phí chung không biến mất khi bỏ kênh.

Kênh nào nên được đầu tư thêm?

Kênh có biên đóng góp cao và ROAS hiện tại trên ngưỡng hòa vốn có dư địa tăng quảng cáo, tới khi ROAS của phần chi thêm chạm ngưỡng hòa vốn. Tăng từng bước và theo dõi lãi sau phí hằng tuần, không chỉ doanh thu.

Bao lâu nên xem lại lãi theo kênh?

Hằng tuần cho xu hướng, hằng tháng cho quyết định. Phí sàn và chính sách thay đổi nhiều lần trong năm, nên một kênh có lãi quý này có thể không còn lãi quý sau.

Đọc tiếp: Cách tính lãi thật khi bán trên Shopee, TikTok Shop và Lazada · Dashboard lãi lỗ: 8 chỉ số cần theo dõi · Lãi lỗ đa kênh

Bài liên quan

Dashboard đã kiểm số từ dữ liệu của bạn, ngay chiều nay

Gói Miễn phí không thời hạn · Không cần thẻ thanh toán · Workspace mẫu mở trong vài phút